مسوولیت مدنی ورزشکاران در حین عملیات ورزشی از دیدگاه فقها
نویسنده گان:
کامل کیانی1   طه رزم آرا2
1-دانشجوی دکتری حقوق ،گرایش حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه،مراغه،ایران٭
 2- دانشجوی دکتری مدیریت ورزشی دانشگاه  آزاد اسلامی واحد سنندج،سنندج، ایران  
                                                                                                                                                                                           


 ایمیل نویسنده مسئول(taharazmara@yahoo.com)
شماره همراه نویسنده مسئول: (09187789058)


چکیده بلند:
زمینه و هدف:از جمله مهمترین موضوعاتی که در زمینه حقوق مسوولیت مدنی مطرح می شود مسوولیت مدنی ناشی از خطاها و اضرار مدنی  ورزشکاران در حین عملیات ورزشی است.آن چه در نظام های حقوقی مورد توجه بوده ماهیت مسوولیت مدنی ناشی از حوادت ورزشکارانه با دیگر حوزه های مسوولیت مدنی در تفاوت می باشد به این صورت که پاره‌ای از جرائم مانند ضرب و جرح، در این زمینه مباح و گاه ممدوح است.بازیکنان، در رابطه میان خود و مربیان، پایبند قرارداد ضمنی هستند که مهمترین مشخصه آن پذیرش خطرهای متعارف ورزشی است که در اجرای قوانین ویژه بازیها رخ می‌دهد.بنابراین، معیار تعیین خطای ورزشی«رفتار ورزشکاری آگاه و محتاط در شرایطی است که فعل زیانبار واقع می‌شود.»عامل اضطرار و دفاع مشروع را نیز باید در این شرایط به حساب آورد.تجاوز از این رفتار متعارف خطا و سبب مسؤولیت مدنی است.بحث دیگری که در این رمینه مطرح است بررسی مبنای فقهی مسوولیت مدنی ورزشکاران است و این که در زمینه فقهی آیا خطای مدنی و صدمات مدنی وارد شده به ورزشکاران آیا با قاعده لاضرر در تعارض نیست؟
روش تحقیق:روش تحقیق در این پژوهش بر روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع کتاب خانه ای می باشد.
یافته ها و نتایج: فقها کلا ورزش های ضرری را که موضوع آنها ضرب و جرح به ورزشکار است را تحریم کرده اند اما در بازی های عادی عدم ضمان ورزشکار صدمه زننده را به عنوان تخصیص از قاعده فوق‌ مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین مبانی فقهی عدم ضمان‌ ورزشکار صدمه زننده در فرع اخیر،رضایت ورزشکار صدمه دیده و پذیرفتن‌ صدمات احتمالی در حین انجام عملیات ورزشی در حیطه قوانین آن ورزش‌ است.
واژگان کلیدی:مسئولیت مدنی، فقها، عملیات ورزشی،خطای ورزشی، قاعده لاضرر.
مقدمه وادبیات:
ورزش یکی از پدیده‌های با اهمیت در زندگی بشر است و برای تمام انسان‌ها و در تمام‌ سنین مفید است،کسالت و تنبلی را از انسان می‌زداید،به وی نشاط و شـادابی‌ می‌بخشد،بدن و روح انـسان را از بیماری‌ها پاک می‌کند،او را برای انجام کار و فعالیت و وظایف فردی،اجتماعی،شغلی،دینی‌ و...آماده‌ می‌سازد،اخلاقش‌ را بهبود می‌بخشد و یکی از‌ بهترین‌ موارد،برای‌ پر کردن اوقات فراغت است.ورزش،روحیه‌ی شجاعت،از خودگذشتگی،مبارزه با ظلم و دفاع از مظلوم را در انسان تقویت می‌کند و اراده‌ی وی را قـوی‌ می‌سازد. .با تـوجه‌ به فواید بسیار ورزش،می‌توان به برتری آن‌چه از‌ نظر‌ علوم مختلف و چه از نظر شرع پی برد،اکنون این سؤال وجود دارد که با این همه فوایدی که برای‌ ورزش‌ موجود‌ است،آیا‌ حالتی وجود دارد کـه در آن ورزش حـرام باشد.یکی از‌ عـواملی که ممکن است باعث حـرمت ورزش بـاشد؛ضرری بـودن آن ورزش از نظر ایجاد ضررهای جسمانی معتنی به می‌باشد. در این میان از ورزش‌هایى چونکشتى،اتومبیل‌رانى،بوکس،فـوتبال و کاراته،جودو و سایر‌ رشته‌هاى‌ رزمى مى‌توان یاد کرد.دولت‌ها به رغم آگاهى از چنین خطرها و آسیب‌هایى در‌ برابر‌ تمایل‌ شدید جامعه بـه ورزش وفـشار افـکار عمومى از احتیاط و برخورد با این حوادث طفره‌ رفته‌ و از مجازات زیان‌زننده درورزش چشم پوشـیده و بـه قواعد خاص ورزشى که توسط فدراسیون‌هاى‌ بین‌المللى‌ و ملى‌ تدوین وارائه مى‌شود،گراییده‌اند.بدین‌ترتیب دیگر زیان‌هاى ناشى از حوادث ورزشـى لازمـۀ اجـتناب‌ناپذیر ورزش تلقى‌ شده است‌،در نتیجه حادثه و آسیبى که برپایه مقررات کشور مى‌تواند جرم و ضمان‌آور مـحسوب‌ گـردد‌،در‌ رابـطه ورزشى جرم نیست و زیان‌هاى آن قابل تعقیب و مطالبه نمى‌باشد. از جمله قواعدی که در این زمینه مورد توجه واقع شده قاعده لاضرر می باشد. .قدر متیقن این است که ضرر زدن به خود و یا به دیگری در اسلام نفی شده است، و همچنین حکم ضرری در شریعت جعل نشده است. مرجع در تعیین ضرر و ضرار عرف است. در مواردی که نتوانیم ضرر را تشخیص بدهیم، مراجعه به عرف می‎کنیم، اگر عرف یک امری را ضرر ندانست، قاعدة «لاضرر و لاضرار» آن را نمی‎گیرد، و ارتکاب آن نیز حرام نمی‎باشد.
نتیجه گیری وبحث
براساس قواعد کلی نـظیر«لا ضـرر»پرداختن به ورزش‌ ضرری‌ و ورزش‌هایی‌ که در آنها احـتمال صـدمه و آسیب بـالا اسـت حـرام بوده و در صورتی که‌ ایـجاد‌ صدمه از سوی یک ورزشکار بر ورزشکار دیگر باشد،ورزشکار صدمه زننده،ضامن خواهد بود.در صورتی‌ که‌ ورزشکاران بـا عـلم و اطلاع از قوانین ورزش و با علم به ایـن‌که‌ ممکن اسـت در‌ آنـ‌ ورزشـ‌ از طـرف ورزشکاران دیگر مـورد صـدمه قرار گیرند به ورزش‌ بپردازند قاعده لا‌ ضرر‌ تخصیص می‌خورد و در این صورت ورزشکار صدمه زننده در قبال‌ صدمه‌هایی که بـر ورزشـکار مـقابل وارد‌ می‌آید،ضمانتی‌ نخواهد داشت.مبنای فقهی این‌ استدلال رضایت ورزشـکار صـدمه دیـده(مجنی عـلیه)در مـحدوده‌ی قـوانین آن‌ ورزش‌ است‌ و در این صورت قصاص و دیه‌ از‌ فرد‌ جانی ساقط خواهد بود.


فهرست منابع و ماخذ
1- آقایى‌نیا،حسین؛1383، حقوق ورزشى،تهران،نشر میزان‌،چاپ‌ دوم‌.
2- آقا ضیاء‌الدین عراقی،بی تا، فوائد الاصول، قم، جامعة مدرسین، ج3.
3- بجنوردى،سید محمد؛1379، قواعد فقهیه،تهران،مؤسسۀ عروج،چاپ سوم،.
4- بوشهرى،جعفر؛1379، حقوق جزاء،اصول و مسائل،تهران،شرکت سهامى انتشار.
5- جامپیون ونیور؛والتر.تى؛1386، مبانى حقوق ورزش‌ها،مسئولیت مدنى در ورزش،ترجمه دکتر حسین آقایى‌نیا،تهران،نشر دادگستر.
6- کاتوزیان‌،ناصر؛1378، حقوق مدنى،الزام‌هاى خـارج از قـرارداد،تهران،دانشگاه تهران.