ضرب و جرح :

 گاهی تماشاگرنماها ، با پرتاب اشیاء از قبیل : سنگ ، موادّ منفجره دست ساز و بطری های آب و ... به طرف ورزشکاران، مربّیان وداوران و مدیران و مسئولین ورزشی ، مرتکب جرم و ضرب و جرح می شوند . و همچنین مشاهده شده بعضی مواقع ، بین تماشاگران دو تیم ورزشی ، درگیری و نزاع صورت می گیرد و یا تماشاگرنمایی در حین بازی و به قصد ضرب و جرح به ورزشکاران ، داخل زمین مسابقات می شود ؛ چه مجازاتی برای این افراد مشخّص شده است؟ در ذیل ، به اختصار به شرح در این موارد می پردازیم :          

ضرب به صدماتی اطلاق می گردد که بدون از هم گسیختگی ظاهری نسجی وجاری شدن خون ، ایجاد می گردد . تورّم ،  کوفتگی ، سرخی ، کبودی و سیاه شدگی و پیچ خوردن مفاصل بدون شکستگی وتجمّع خون در بافت ها و خون مردگی که به صورت کبودی یا سیاه شدگی ظاهر می کند ، آثار ضربند .

در ماده 484 قانون مجازات اسلامی ، دیه ی ضربتی که در اثر آن ، رنگ پوست متغیّر گردد ، به قرار زیر است :

الف – سیاه شدن صورت بدون جراحت و شکستگی : شش دینار .

ب - کبود شدن صورت : سه دینار.

ج – سرخ شدن صورت : یک دینار و نیم .

 د – در سایر اعضاء بدن در صورت سیاه شدن سه دینار و در صورت کبود شدن یک دینار و نیم و در صورت سرخ شدن: سه ربع دینار است .

جرح به مواردی گفته می شود که بافت های بدن از هم گسیخته شده و اغلب با خونریزی توأم اند . مانند : پوست رفتگی، خراشیدگی ، پارگی ، بریدگی سطحی و عمیق توأم با آسیب پرده روی استخوان یا همراه با شکستگی و آسیب مختصر تا شدید احشایی یا صدمه مغزی  که اکثراً   با سلاح سرد و اشیائی همچون چوب و میله و ... می باشد. بر این اساس در ماده 480   قانون مجازات اسلامی ، دیه جراحت سر وصورت ، به ترتیب زیر است :

1-    حارصه : خراش پوست بدون آنکه خون جاری شود – یک شتر .

2-    دامیه : خراشی که از پوست بگذرد و مقدار اندکی وارد گوشت شود و همراه با جریان خون باشد ( کم یا زیاد ) – دو شتر .

3-    متلاحمه : جراحتی که موجب بریدگی عمیق گوشت شود لکن به پوست نازک روی استخوان نرسد – سه شتر .

4-     سمحاق : جراحتی که از گوشت بگذرد و به پوست نازک روی استخوان برسد –  چهار شتر .

5-     موضحه : جراحتی که از گوشت بگذرد و پوست نازک روی استخوان را کنار زده و استخوان را آشکار کرده – پنج شتر .

6-    هاشمه : عملی که استخوان را بشکند ، گرچه جراحتی را تولید نکرده باشد – ده شتر .

7-    منقله: جراحتی که درمان آن جز به جابه جا کردن استخوان میسّر نباشد – پانزده شتر .

8-    مامومه : جراحتی که به کیسه مغز برسد ، ثلث دیه کامل و یا 33 شتر دیه دارد .

9-    دامغه : جراحتی که کسیه مغز را پاره کند ، غیر از ثلث دیه کامل ، ارش بر او افزوده می گردد .

تبصره : دیه جراحات گوش و بینی و لب در حکم جراحات سر و صورت می باشد .

لازم به ذکر است بیان شود که هرگاه یکی از جراحت های مذکور در بند 1 تا 5 در غیر سر و صورت واقع شود در صورتی که آن عضو دارای دیه معیّن باشد ، باید نسبت دیه آن را با دیه کامل سنجید آن گاه به مقدار همان نسبت دیه ، جراحت های فوق را که در غیر سر و صورت واقع می شود تعیین گردد و در صورتی که آن عضو دارای دیه معیّن نباشد ، دادن ارش لازم است ( ماده 481 قانون مجازات اسلامی ) . قطع عضو و یا  جرح عمدی که در درگیری ها صورت می گیرد ، موجب قصاص عضو است ولی به دلیل اینکه در بعضی مواقع قصاص عضو امکان پذیر نمی باشد ، دیه پرداخت می شود . ( ماده 269-277- بند ج ماده 295 قانون مدنی 1 )

در اینجا لازم است به مادّه 5 قانون مسئولیّت مدنی نیز ، اشاره نمود :

" اگر در اثر آسیبی که به بدن یا سلامتی کسی وارد شده در بدن او نقصی پیدا شود یا قوه کار زیان دیده کم گردد و یا موجب افزایش مخارج زندگانی او بشود ، وارد کننده زیان ، مسئول جبران کلیّه خسارات مزبور است . دادگاه جبران زیان را با رعایت اوضاع و احوال قضیه به طریق مستمری و یا پرداخت مبلغی دفعتاً واحده تعیین می نماید و در مواردی که جبران زیان باید به طریق مستمری به عمل آید تشخیص اینکه به چه اندازه و تا چه مبلغی می توان از وارد کننده زیان تأمین گرفت ، با دادگاه است .

اگر در موقع صدور حکم تعیین عواقب صدمات بدنی به طور تحقیق ممکن نباشد دادگاه از تاریخ صدور حکم تا دو سال حق تجدید نظر نسبت به حکم خواهد داشت . "

  نزاع و درگیری گروهی :

هرگاه عدّه ای با یکدیگر منازعه نمایند ، هر یک از شرکت کنندگان در نزاع حسب مورد به مجازات زیر محکوم می شوند :

1-    در صورتی که منتهی به قتل شود ، به حبس از یک تا سه سال .

2-    در صورتی که منتهی به نقص عضو شود ، به حبس از شش ماه تا سه سال .

3-    در صورتی که منتهی به ضرب و جرح  شود ، به حبس از سه  ماه تا یک سال .

در تبصره 2 ماده 615 ، قانون مجازات اسلامی بیان می دارد مجازات های فوق مانع اجرای مقرّرات قصاص یا دیه حسب مورد نخواهد شد .

در برخی از نزاع و درگیری ها ، ضرب و جرح وارده منجر به فوت شخص می شود که در صورت تحقّق شرایط ، قتل عمد محسوب می گردد و مجازات آن ، قصاص نفس است ( بند ب ، ماده 216 قانون مجازات اسلامی ). شرکت در قتل زمانی تحقّق پیدا می کند که کسی در اثر ضرب و جرح عدّه ای کشته شود و مرگ او مستند به عمل همه آنها باشد خواه هر یک به تنهایی برای قتل کافی باشد خواه نباشد خواه اثر کار آنها مساوی باشد خواه متفاوت ( ماده 215 قانون مدنی اسلامی ) .

منبع: برگرفته از مقاله جرایم ارتکابی توسط تماشاگرنماهای ورزشی-تالیف: احمد محمدولی